45 ROCZNICA POWSTANIA KIHAM

25 października 2025 roku, dokładnie w 45. rocznicę spotkania w domu Maryli i Tomasza Strzemboszów, na którym utworzono Porozumienie Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego, w Muzeum Powstania Warszawskiego zorganizowaliśmy rocznicowe spotkanie. W spotkaniu wzięło udział ponad 110 instruktorów harcerskich z całej Polski, skupionych w latach 1980-1982 w Kręgach Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego, a w kolejnych latach w środowiskach i strukturach kontynuujących idee i pracę KIHAM oraz około 70 instruktorek i instruktorów ZHR i innych organizacji harcerskich.

Obchody rozpoczęliśmy mszą świętą w intencji harcerzy i instruktorów, którzy odeszli na wieczną wartę. Mszę w kaplicy Muzeum odprawił ks. hm. Leszek Gęsiak, wychowanek KIHAM Gliwice.

Sesję jubileuszową w sali Jana Nowaka-Jeziorańskiego otworzył i powitał przybyłych hm. Jan Pastwa, przewodniczący Rady Fundacji Harcerstwa Drugiego Stulecia. W czasie tej sesji wysłuchaliśmy wprowadzającego – tradycyjnie – wystąpienia przewodniczącego Rady Porozumienia KIHAM hm. Stanisława Czopowicza (podziękowanie od Staszka za wspólne spotkanie znajduje się na końcu tekstu, w formie pliku .pdf), następnie odtworzonego nagrania rozmowy z hm. Grzegorzem Nowikiem z KIHAM Warszawa, redaktorem miesięcznika „Bratnie Słowo" na temat tego „Co było przed KIHAM". Retrospekcje na temat Białej Służby '83 przedstawił komendant Białej Służby w Częstochowie hm. Piotr Stawicki z KIHAM Poznań, zaś o odradzaniu się ruchu żeńskiego w harcerstwie w latach 1980-1990 mówiła hm. Ewa Borkowska-Pastwa z KIHAM Trójmiasto. Po wystąpieniach miała miejsce sesja pytań dzisiejszych instruktorów liniowych, na które odpowiadali zgromadzeni w sali „weterani".

Po obfitującej w przyjacielskie pogwarki przerwie obiadowo-kuluarowej uczestnicy spotkania mogli obejrzeć filmy i porozmawiać z ich twórcami: Krzysztofem Krzyżanowskim z KIHAM Kraków, który przedstawił wybór kronik KIHAM i Ruchu oraz Marią Wróbel-Wielgus i Adamem Turulą z KIHAM Katowice, którzy pokazali swój autorski film „Harcerz numer 1 – o Andrzeju Małkowskim".

Ci, którzy woleli mówić i słuchać, niż oglądać wzięli udział w dyskusji moderowanej przez hm. Tomasza Łęckiego (wychowanka KIHAM Poznań) na temat podłoża, pobudek, przesłanek, motywacji, strategii, sposobów, środków i metod działania KIHAM i w KIHAM.

Wiele i wielu z nas odpowiedziało na apel hm. Jarosława Błoniarza z KIHAM Opole – szefa Archiwum Harcerskiego oraz hm. Marka Frąckowiaka z KIHAM Warszawa i NRH – szefa Niezależnego Wydawnictwa Harcerskiego i przywiozło do zeskanowania i udostępnienia swoje archiwalia: zdjęcia, notatki i wydawnictwa „z epoki". Tych, którzy jeszcze tego nie zrobili, namawiamy do kontaktu z naszymi „archiwistami".

Niezależnemu Wydawnictwu Harcerskiemu i Markowi Frąckowiakowi osobiście jeszcze raz dziękujemy za to, że każdy uczestnik spotkania mógł zabrać do domu wydaną przez NWH w 2020 r., poszerzoną wersję książki Staszka Czopowicza pt. „KIHAM. Zarys wydarzeń, wybór dokumentów i relacji". Wiele i wielu z nas skorzystało z okazji, żeby uzyskać w swoim egzemplarzu dedykację Autora. Była też sposobność, aby na specjalnie uruchomionym w kuluarach stoisku Składnicy Harcerskiej „Siedem Gór" zaopatrzyć się w książki i gadżety harcerskie.

Równolegle z rocznicowym spotkaniem KIHAM odbyły się zbiórki „Drużyny Naczelniczki" czyli Głównej Kwatery Harcerek ZHR wraz z komendantkami chorągwi harcerek i „Wielkiej Gieki" czyli Głównej Kwatery Harcerzy ZHR wraz z komendantami chorągwi harcerzy.

W części obu zbiórek i my wzięliśmy udział: w zbiórce instruktorek, której gospodynią była hm. Katarzyna Kańczugowska – Naczelniczka Harcerek ZHR uczestniczyły m. in.: hm. Bogusława Pasieka-Butkiewicz członkini Rady Porozumienia KIHAM z KIHAM Bydgoszcz, hm. Ewa Borkowska-Pastwa z KIHAM Trójmiasto, hm. Teresa Żelazny z KIHAM Kraków i wychowanki KIHAM: hm. Małgorzata Czajkowska-Kisil (Warszawa), hm. Agnieszka Ogrodowczyk (Warszawa), hm. Maria Łęcka (Poznań) i hm. Ewa Hoffmann-Piotrowska (Warszawa).

Z kolei z instruktorami, którym przewodził hm. Marcin Mucha – Naczelnik Harcerzy ZHR spotkali się i rozmawiali na temat służby i przywództwa w działaniach programowych okresu KIHAM-u i Ruchu m.in.: hm. Stanisław Czopowicz z KIHAM Warszawa, hm. Marek Gajdziński z KIHAM Warszawa, hm. Maciej Musiał z KIHAM Poznań, hm. Jan Pastwa z KIHAM Trójmiasto, hm. Piotr Stawicki z KIHAM Poznań, hm. Marek Stępa z KIHAM Trójmiasto, hm. Wiesław Turzański z KIHAM Opole i hm. Tomasz Łęcki (Poznań).

Przy okazji naszego spotkania, na specjalnie dedykowanym warsztacie, z instruktorkami warszawskiego KIHAM spotkały się uczestniczki kursu podharcmistrzowskiego Mazowieckiej Chorągwi Harcerek ZHR.

Jubileuszowe spotkanie zakończył wspólny kominek w sali „Pod Liberatorem", na którym gawędę wygłosiła hm. Wiesława Stojek z KIHAM Kraków, a który muzycznie wsparli instruktorzy ZHR: Paulina Bartniczak z Bydgoszczy i Stanisław Uliński z Warszawy. Ci, których zawodziła pamięć, mogli skorzystać z zestawów piosenek przygotowanych dzięki uprzejmości Biura Naczelnictwa ZHR.

Nad przebiegiem uroczystości czuwały hm. Bogusława Pasieka-Butkiewicz z KIHAM Bydgoszcz oraz hm. Barbara Kubiak z ZHR Poznań, wspierane przez „zastępy służbowe" z ZHR.

Wszystkim uczestnikom i organizatorom serdecznie dziękujemy!